17 Temmuz’da ne oldu?    

17 Temmuz Atatürk’ün Bolu’ya gelişinin yıl dönümü olarak kutlanıyor. Fakat 17 Temmuz 1934 tarihi hakkında bilineler çok az olduğu için bizde bilinmeyenleri tarihe not düşelim istedik.

17 Temmuz’da ne oldu?    

Haber: C. Kutay Aykan

Atatürk Bolu’ya ilk gelişi aslında savaş yıllarında Haziran 1922 dir. Cumhurbaşkanı sıfatı ile ilk kez 17 temmuz 1934 de gelmiştir. 17 Temmuz 1934 tarihinde gerçekleşen ziyaret Bolu'da büyük yankı uyandırmıştır. Binlerce Bolulu Atatürk’ü heyecan ve sevinçle karşılamıştır.  Bilindiği gibi Atatürk Bolu'da, Fırka Tepesi'ndeki Halkevi'nde bir gece kaldı. Halkı ve Bolu'yu idare edenleri Halkevinde dinledi. Gazi'nin yanında Recep Peker, Şükrü Kaya, Afet İnan, İsmail Hakkı Uzmay, Salih Omurtak Paşa, Cevat Abbas (Gürer) ve koruma görevlileri bulunmaktadır.

17 TEMMUZ’DA NE OLDU?    

18 Temmuz 1934 tarihi Atatürk'ün Bolu’yu ziyaret tarihidir. Atatürk'ün kronolojisini okuyanlar bu tarihi görürler. Ayrıca Atatürk'ün ilimizi ziyaret ettiği anlara canlı yaşayanlar hala bunu anlatırlar. O tarihte çok önemli kararlarda alınmıştır. Atatürk'ün Bolu ziyaretinde, azınlıklardan bir heyet kendilerine normal vatandaş statüsünde sayılmalarını ister. Atatürk emir verir: “Bundan böyle azınlıklar da Türk vatandaşıdır” Karar sevinç yaratır ve davul zurnalarla köy köy gezilerek vatandaşlara duyurulur. Gerçi bu müjdeyi Atanın 18 Temmuz Düzce ziyaretinde verdiği de rivayet edilir fakat, Atatürk Düzce’de kalmamış sadece ayak üstü uğrayarak vatandaşı selamlamıştır.

TARİHİ GERÇEK NEDİR? 

17 Temmuz Atatürk'ün Bolu'ya gelişinin tarihidir. Bu tarih çok yakın zamana kadar “Abant Bayramı”, 18 Temmuz tarihi de 1952 yılına kadar Düzce'de “Atatürk Günü” olarak kutlanıyordu.1934 yılında Atatürk yurt gezileri programına Bolu ve o dönem ilimizin ilçesi olan Düzce'yi de almıştı. 17 Temmuz günü Atatürk'ün Bolu'ya giriş yaptığı o dönemki adıyla Karga Tepesi, şu anda ise Uğur Mumcu Parkı'nın olduğu yerden Halk Evi'nin bulunduğu Fırka tepesine kadar yola kırmızı halılar serilmiştir. Halk ve öğrenciler yolun kenarına toplanarak karşılama için hazırlanmıştı. Atatürk, Belediye Bandosunun çaldığı marşlarla karşılandı. Otomobilinden inerek halkı selamladı ve beraberindeki heyetle yürüyerek Halk Evi'nin önüne geldi. Atatürk'ün konaklaması ve istirahati için her şey hazırlanmıştı. Halk Evi (Halk Eğitim merkezi) şimşir dalları ile süslenmişti.   Halk Evi' nin önünde durdu. Kalabalıktan içeri giremedi. Etrafını saran halkla uzun bir süre görüştü. Akşam’da halk evinde mükellef bir sofra hazırlandı. Fakat Atatürk yorgun ve onu içten içe kemiren siroz hastalığının ilk evresinde hastaydı. Gece şerefine düzenlenen yemek sırasında Sofrada Behire Hanım çok güzel konuşmalar yapmış, Atatürk bu genç ve çalışkan hanıma, "Senin adın bundan sonra Bediz olsun. Seninle Türk Kadınının temsilcisi olarak Mecliste çalışmak isterim" demiştir.

Yemeğin sonlarına doğru Atatürk'ün yaveri yanına gelerek Türk sularına Yunan teknesinin girdiği kendisine ateş açıldığı öğrenilmiştir. Bunun üzerine Atatürk sabah erken saatlerde ilimizden ayrılmak üzere yemekten ayrılır ve odasına çekilir. 18 Temmuz Sabah namaz vakti İstanbul’a doğru yola çıkar.

NİYE UNUTULUYOR?  

17 Temmuz’da Ankara’dan yola çıkan Atatürk aslında önce Yeniçağa ilçemize, sonra Bolu İlline ve daha sonrada Düzce ilçemize uğrar. 1994 yılında Atatürk'ün Bolu ve Düzce'ye gelişi törenlerle kutlanmaya başlar. Ancak bundan bazı çevreler hoşnutsuz olduğu açıktır. Giderek ilgi azalır. Ve son yıllarda sıradan bir etkinlik haline gelir. Bir tek Atatürk’ün o dönem ilimizde uğradığı son nokta olan Selamlar Köylüleri bu tarihi anı unutmamıştır. Kaymakamlık olarak Atatürk'ün Selamlar'a gelişini törenlerle kutlamaya devam ederler. Selamlar Köyü'nün Atatürk'le ilgili anısı ise şöyledir: Atatürk'ün Düzce'den yola çıktığı haberi güzergah üzerinde olan köyün halkını heyecanlandırmıştır. Dar bir yol olan köyün girişinde toplanırlar. Geçişte Atatürk'ü karşılarlar. Heyet 19 dakika kadar yolda bekler. Atatürk bu sırada köylülerle sohbet eder. Kendisine ayran ikram edilir. Köyün adını sorar, “İbrahimağa” derler. Atatürk “Bundan sonra köyünüzün adı Selamlar olsun” der. Ve köyün adı, Atatürk'ün hatırası “Selamlar” olarak kalır.  

BİRKAÇ ÖNEMLİ NOT

Atatürk’ün, "Senin adın bundan sonra Bediz olsun. Seninle Türk Kadınının temsilcisi olarak Mecliste çalışmak isterim" dediği genç ve çalışkan hanım Bediz Morava ilk seçimde Konya milletvekili olmuştur.

Atatürk ve beraberindekilerle ilk önce önce Kuruçay'a gidilmiş, sonra Hisar'daki Halk Fırkası Binasına gelinmiştir. Fırkadan Bolu Ovası'na bakan ve Aladağlar'daki lacivert ormanların etkisine kapılan paşanın "Bolu'yu Ankara'dan önce görmeliydim" dediğini tarihçiler not düşülmüştür.

Geceyi Bolu’da geçiren Atatürk’e 18 Temmuz sabahı Türk sularına Yunan teknesinin girdiği kendisine ateş açıldığı öğrenilmiştir. Belki de bunun etkisi ile fazla kalmayı düşündüğü Bolu'dan erken ayrılmıştır.

Atatürk’ün Bolu ziyareti Haluk Perk tarafından hazırlanan bir kitabında konusunu oluşturmuştur. Haluk Perk “Vali Ali Rıza Oskay’ın Hatıratında Bolu ve Atatürk’ün Bolu’ya Gelişi” isimli bir kitap hazırlanmıştır.

Volkan Yılmaz

YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER