“Seben köyevleri akademik bir çalışmaya konu oldu”

Bu köşenin düzenli okurları Seben Eski Köy evleri hakkında  birkaç yazı yazdığımı hatırlayacaklardır. Seben köylerinde, benim  doğup büyüdüğüm,dedelerimden kalma yaklaşık 200 yıllık tarihi köy  evimize   benzer köy  evlerinianlatan  yazım, 24 Nisan 2013  tarihinde  Bolu Olay’ da yer almıştı. Seben eski köy  evlerinin  tarihi bir miras olduğunu, öncelikle  akademik açıdan incelenmesi , daha sonra da işlevsel hale getirilerek   korunması gerektiğini anlattığım bu  yazımdan üç yıl  sonra,  konuyla ilgili     Abant İzzet Baysal Üniversitesiöğretim üyesi Yrd.Doç.Dr. Azize AKTAŞ YASA tarafından yazılan Seben Geleneksel Konut Mimarisi  Üzerine Bazı Gözlemler(*) adıyla bir makale  yayınlandı. BAMER , Bolu Halk Kültürünü Araştırma ve Uygulama Merkezi  bünyesinde yayınlanan 70 sayfalık  bu makalenin başlangıç bölümünde  çalışmanın amacı  şöyle açıklanıyor.

Bu makalede, Bolu ilinin İç Anadolu Bölgesi ile sınır teşkil eden Seben ilçesindeki geleneksel konut mimarisi örnekleri plan, malzeme-teknik ve bezeme özellikleri açısından ele alınacaktır. Çalışma kapsamında sayıları giderek azalan 50-150 yıllık konutların incelenmesi ve kayıt altına alınması amaçlanmış  Bolu’nun Seben ilçesinin köylerinde yer alan, kaybolmaya yüz tutmuş veya hızla değişikliğe uğrayan geleneksel konut mimarisinin tespiti, belgelenmesi ve arşivlenerek gelecek kuşaklara aktarılması amacıyla kaleme alınan bu çalışmada evler plan, malzeme-teknik ve bezeme özellikleri açısından değerlendirilmiş ve sayıları giderek azalan 50-150 yıllık konutlar incelenerek kayıt altına alınmıştır. Çalışma, Bolu Halk Kültürünü Araştırma ve Uygulama Merkezi (BAMER) adına yürütülen “Bolu Merkez İlçe ve Köylerinde Geleneksel Konut Mimarisi Projesi” kapsamında gerçekleştirilmiştir ve bu konuda yapılan ilk yayındır. “

Yrd.Doç.Dr.Azize Yasa“bu konuda yapılan ilk yayındır” tespitini yaptıktan sonra , makalenin kaynakça bölümünde benim yazıma atıfta bulunuyor ve“Konu daha önce sadece bir köşe yazısında ele alınmıştır (Demirel, R. 2013).” diyerek  akademik etik anlayışın takdir edilecek  güzel bir örneğini veriyor.

Makalede , Seben’de benim köyüm olan Kozyaka köyünden  iki ev  ile Alpagut,Bozyer,Gerenözü,Alpagut,Nimetli,Gökhalililer ve Tepe köylerindeki  eski evler konut mimarisi açısından incelenmiş. Evlerin iç ve dış çizimlerinin yer aldığı ve renkli fotoğraflarla desteklenen son derece kapsamlı makalede ,Seben konut mimarisi hakkında  aşağıdaki tespitler  yapılmış.

                “Seben konut mimarisi Osmanlı konut mimarisinin genel özelliklerini taşımakla birlikte yerel çizgiler, arazi koşulları, tarım ve hayvancılıkla geçimini sağlayan ilçe halkının ihtiyaçları ve ailelerin ekonomik durumları planların oluşmasında belirleyici olmuştur. Avlu ya da bahçe, evlerin sokakla bağlantısını sağlamış, buralarda tandır, kuyu, çeşme, ocak gibi öğeler yer almıştır. Seben evleri genellikle zemin kat üzerine bir veya iki katlı olarak inşa edilmiş, alt katta çoğunlukla ahır, samanlık, ambar gibi hizmet ve üretim mekânları, üst katta ise yaşam alanları bulunmaktadır.  Evlerin planlarında sofalar belirleyici olmuş, sofanın odalar arasındaki konumuna, biçimine ve diğer birimlerle ilişkisine göre iç mekân düzenlenmiştir. Evler gösterişten uzak, insani boyutlarda ve işlevseldir. Genellikle kare veya dikdörtgen planlı olan odalar, ihtiyaçlara en uygun şekilde, sedir, yüklük, ocak, gusülhane gibi elemanlarla donatılmıştır.  Evler yüksek taş temeller üzerine ahşap karkas tekniği ile inşa edilmiş, iç mekân duvarları samanla karıştırılmış çamur ile sıvanmış, kireçle badanalanmıştır. Ahşap, Seben geleneksel konut mimarisinde ana malzeme olarak konstrüksiyonun yanı sıra kapı, pencere, taban ve tavan döşemesi ile tırabzanlarda ve bazı mimari öğelerde kullanılmıştır. Seben evlerinde bezemeye fazla yer verilmemiştir.”

 

Makalede,  Seben köy evlerinden  seçilen örnekler hakkında son derece ayrıntılı bir arşiv ve  inceleme çalışması  yapılmış.Bundan sonra yapılması gereken, öncelikle çalışmaya konu olan evlerin restorasyonlarının yapılarak işlevsel hale getirilerek  korunması  ve  bu çalışmanın geliştirilerek  Seben deki köylerde mevcut bütün eski  evlerin kayıt altına alınmasıdır.

 Atalar kültürümüzün bir mirası bu olan bu evlerin korunup işlevsel hale getirilerek yaşatılması , geçmişimizin üzerimize  yüklediği bir borçtur. 

 

***                ****           **

 

Bu makalenin tamamını okumak isteyenler, AİBÜ ‘nin internet   sayfası üzerinden BAMER , Yayınlarımız bölümden ulaşabilirler.

(*)“   Seben Geleneksel Konut Mimarisi  Üzerine Bazı Gözlemler “Yrd.Doç.Dr.Azize  Yasa

BAMER Yayını Aralık 2016

 

 

YORUM EKLE

banner133