EZİCİ KALABALIKTAN KURTULABİLMEK..!

Tüm canlılar için aralık- mesafe kavramı yaşama bağlı bazı koşullarda önemli ve kritik bir değer taşır.

Ormancılık araştırmalarına başladığım 1977-1980 yıllarında ,çamlarda aralık- mesafenin bitkilerdeki gelişme ve büyümeleri üzerine çalışmıştım.Yıllar geçti… COVİD-19 Pandemisi’nde ana unsurlardan birisi de mesafe kavramı oldu.

Şimdiler de ise , mesafe kavramı unutuldu. Peşinden sıkışık kalabalıklarda hayati tehlikeler baş gösterdi.

İnsanlar bir şekilde kalabalıklar arasında sıkışıp kalırlarsa ne yapmalılar ? Nasıl hayatta kalabilirler ?

Dr. Mehdi Moussad ; ilginç bir doktora çalışmasını , Fransa –Toulouse kentindeki Paul Sabatier Üniversitesi’nden tez alarak sonuçlandırmıştır. Tezin konusu; Kalabalıkların hareketi.

Üç yılı aşkın bir süre bazı önemli olayları analiz etmiş,1990 yılından beri bütün ezilmelerde sürekli artış olduğunu saptamıştır. Ortalama olarak her yıl 380 kişinin hayatında ezilme vakaları ölüme sebep olmakta.

En son geçen hafta, 29 ekim 2022 ‘de Güney Kore’nin Seul kentinde Cadılar Bayramı şenliklerinde , en az 156 kişi öldü. Geçen yıl 29 Nisan’da İsrail’in Meron kentindeki dini festivalde 45 kişi ezilerek öldü . 150 ‘den fazla kişi yaralandı.

En ölümcül vaka; Eylül 2015 ‘de Mekke’de 2300 hacı adayı öldü.

Dr.Moussad’a göre, en büyük kalabalıkları üç şey çekmektedir: Din, spor ve şenlikler. Örneğin Mekke’de hac, her yıl 2-3 milyon hacı adayını buluşturuyor. Son olarak müzik festivalleri muazzam kalabalıkları cezbediyor.

Kayıtlardaki en yoğun insan 3.5 milyon kişi, Jean Michael Jarr’ın 1997 yılında Moskova’daki ses ve ışık gösterisinde toplandı.

KALABALIK DEPREMİ

2006 yılında ,kalabalık türbülansı ,Mekke’de 362 hacının ölümüne neden oldu.Bu kez kaza bir CCTV kamerası tarafından kaydedildi.Ve görüntüler 5 bin km. uzakta Almanya’ya,fizikçi Dirk Helbing’in laboratuarına gönderildi. Alman Fizikçi Helbing, gizemin anahtarını ortaya çıkarmayı başardı: “ İnsan yoğunluğu m2 başına altı kişilik kritik bir eşiğe ulaşınca, kendiliğinden bir “kalabalık –deprem” ortaya çıkmakta . Bu kalabalık derecesinde bedenler arasındaki fiziksel temas o kadar yoğun hale gelir ki, en ufak bir hareket kalabalığın içinde bir türbülans dalgalanmasına neden olur. Depremler sırasında meydana gelenlere benzer şekilde, bu şok dalgaları ,insanların düşmesine neden olur ve hepsini ezici bir fiziksel baskı altına sokar.”

Şayet kalabalığın arasında sıkıştıysanız, Dr.Moussad ; Kalabalık Çalışmaları Laboratuvarı (Fouloscopie) ndaki araştırma sonuçlarından bir kaç hayatta kalma ipucunu paylaşmakta: 1-GÖZLERİNİZİ AÇIK TUTUN . Bir numaralı hedefiniz ; insan denizinden olabildiğince hızlı ve sakin bir şekilde çıkmak. Etrafınıza bakın .Geri dönmek mi? Yoksa ileri gitmek mi? daha iyi. Bulmak için ezilmenin merkez üssünün nerede olduğunu –en kalabalık yeri- tahmin etmeye çalışın ve kalabalığın azaldığı yere doğru ilerleyin, yukarı bakmayı unutmayın. Bir çite veya bir çıkıntıya çıkarak hızlı bir kaçış bulabilirsiniz.2- İMKANINIZ VARKEN UZAKLAŞIN. Kendinizi rahatsız hissetmeye başlar başlamaz, sıkışık alanı terk etmekten çekinmeyin. 3- DİK DURUN. Kalabalıktan kaçmak için çok geçse, yapılacak en önemli şey ,dengenizi korumak ve dik durmaktır. Kalabalık çarpmasında ,insanlar birbirinin üzerine o kadar sıkı bastırılır ki , biri düşerse bir domino etkisi yaratır ve etrafındakileri anında yere düşürür.Düşerseniz kendinizi düzeltme şansı bulamadan diğer vücutların ağırlığı sizi yere çiviler.O yüzden ayaklarınız üzerinde durunuz. 4-NEFESİNİZİ KORUYUN. Oksijen en değerli kaynağınızdır. İzdihamlardaki ölümlerin çoğunluğuna boğulma neden oluyor. Zorunluluk olmadıkça çığlık atarak nefesinizi zorlamayın. 5-KOLLAR GÖĞÜS HİZASINDA. Baskı yoğunlaşırsa ,kollarınızı bir boksör gibi önünüzde bükün. Bu pozisyonda göğüs kafesinizin ve ciğerlerinizin etrafında bir kaç santimetre boşluk bırakabilirsiniz. 6- AKIŞA BIRAKIN. İtildiğinizde ,doğal refleksiniz baskıya direnmek ve geri itmek olabilir.Bu enerji israfı olacaktır.Bunun yerine her zaman kendinizi akışa bırakın.7-BARİYERLERDEN UZAKLAŞIN. Mümkünse duvarlardan ,sütunlardan ve çitlerden uzaklaşın.8-YOĞUNLUĞUN İŞARETLERİNİ ÇÖZÜN.Önemli kurallar: Çevrenizdekilerle fiziksel temasınız yoksa, yoğunluk muhtemelen hala m2 başına üç kişinin altındadır.Yani şu anda her şey yolunda.Acil bir tehlike yok.

Ellerinizi yüzünüze dokunmak zor oluyor, özgürce hareket ettiremiyorsanız, çok fazla insan var, tehlike akut hale geldi “,demektir.

9- PANİK HALİNDE . Panik ,bir kalabalığın gerçek veya şüpheli bir tehlikeden kaçmak için aynı yöne koştuğu özel bir durumdur. Örnekler arasında Avustralya’da falls Festivali (2016), Newyork’ ta Küresel Vatandaş Festivali (2018) bazıları. Kalabalıktan mümkün oldukça uzak durun.

10- BİRBİRİNİZE YARDIM EDİN. Sizin için tehlikeli bir durum ,çevrenizdekiler içinde tehlikelidir.Yapılan bir araştırma (John Drury) ; fedakarlık ve karşılıklı yardımın trajediden kaçınmanın anahtarı olduğunu göstermiştir. Birleşik bir kalabalığın ayakta kalması ,bireyci bir kalabalığa göre daha olasıdır .Bu yüzden insaniyetli kalın ve başkalarına nazik olun. Yapabildiğiniz zaman yardım sunun , etrafınızdakileri üzmekten kaçının ve grubun en zayıf üyelerine dikkat edin .Bu siz dahil herkese fayda sağlar.

Umarım benim gibi, bu yararlı bilimsel araştırma sonuçlarından memnun kalmışsınızdır.

UYARI : Bolu Şehir içi ağaçlandırmalarında, yeni bir mesafe boyutu olarak, “dikey mesafe” lere dikkat edilmelidir.Dikimlerinden yaklaşık 10-15 yıl sonra elektrik,telefon hatlarına, pencere önlerine geldiği için vahşice budanarak ucube ağaç oluşturmuş , yüzlerce ağacın başına gelenlere de üzülmemek mümkün değil..!

Çözüm için; Belediye’ce seçilen ağaç türlerinin dikim yerlerindeki fidan gelişme boyutlarının – kısa,orta,uzun boylu ağaç türleri -kategorilerine göre inşaat ruhsat sırasında, başlangıçta müdahele edilmesi gerekmektedir.

KAYNAKLAR : Mehdi MOUSSAİD (2022): Ten tips for surviving a crowd crush. The conversation Fr.

Önceki ve Sonraki Yazılar