TARİHTEKİ ANTAKYA DEPREMİNE AİT YABANCI KAYITLAR

Ne yazıktır ki tarih tekerrürden ibarettir.

6 Şubat 2023 tarihinde Doğu Anadolu Fay Hattında olup ta etkilenen on bir şehirden birisi de Antakya’dır.

Bu fay zonunda sismik aktivite çok sıktır. Çünkü deprem bilimcilerimizin belirttiği üzere bölge sürekli olarak ızgaralı üç tektonik plaka üzerinde yer almaktadır. Bu ise bölgenin bir önceki yüzyıllardan çok öncesine uzanan bir deprem geçmişine sahip olduğu anlamına gelmektedir.

6 Şubat 2023 Maraş Depremi , Antakya’yı da yerle bir eden ilk deprem değil, 900 yıldan biraz daha önce Milat’tan sonra 1114 tarihinde (Hicri takvime göre 508) 29 Kasımın erken saatlerinde başka bir ölümcül depremle sarsılmıştır.

M.S.1114 depremi ile ilgili olarak araştırmacı Quesland Üniv.den Prof. Beth SPACEY’e göre ;" Bu dönemde bir şeyler yazmak ciddi bir açıklama yapmaktı. Bu aslında önemli ve hatırlanması gereken bir uğraştır. Yazmak güçlü bir araçtı. Ve olmaya devam ediyor” demektedir.

Yazar, “ Edessalı Matthew adlı bir Ermeni rahibin bu depremin adını , yine o bölgede en çok etkilenen Maraş Şehri’nden aldığını ve Maraş depremi olarakbiliniyor” demiştir.Maraş’ta o dönemde 40 bin kişi öldüğü tahmin ediliyor.

Antakya ise ,K.Maraş’ın yaklaşık 160 km. güneybatısındadır ve aynı zamanda yıkıma uğramıştır.Bu deprem anında bölgenin jeopolitik haritası bugünkünden çok farklıydı.Antakya, Antakya Prensliğinin başkentiydi.

1114 depreminin ardından bölgedeki Hristiyan ve Müslüman Vakanüvistler felaketi yazıya dökmüşlerdir.12.yüzyılın ilk yarısında Antakya Şansölyesi Walter; depremin gecenin köründe nasıl olduğunu kaydetmiş ve şimdilerde korkunç derecede tanıdık görünen bir sahneyi : ”Uyurken çöken binalarda mahsur kalan insanlar, bulunamayan diğerlerini ve sokaklarda ellerini göğe kaldırıp çaresizlik içinde haykıran hayatta kalanlar olduğunu” o anlatıyor.

Günümüz Kudüs’ünde bile (500 km. güneyde) Papaz Fulcher bizlerin bildiği en kötü deprem olduğunu söylüyor: “Deprem Antakya bölgesini öyle sarstı ki kasabaların çoğunu ,evleri ve duvarları tamamen ve kısmen yerle bir etti.Ve çökme sırasında bazı insanlar öldü,boğuldu”.

1114’ teki deprem Şam’da da hissedildi sarsıntı binalarda oturanları dehşete düşürdü (İbnü’l-Kalanisi). İngiltere’Roger of Wendover gibi 12 ve 13.yüzyıl tarihçileri 1114 depremini kaydetmeye devam ettiler. Roger 1114’ te kısaca şunları kaydetti:”Bir deprem Antakya’dan pek uzak olmayan Manistra Şehrinin bir bölümünü iki kaleyle birlikte yok etti “

Geç Roma Dönemi Hristiyanlık tarihçisi Chiristine Shapardson (Tennesse Üni.);

Antakya’nın Hristiyanlaşması üzerine yaptığı araştırmalar için 2006,2008 ve 2010 yıllarında bölgeye gidip geldi. ”.İnsanların beni cömertçe karşıladıkları Antakya Bölgesinin yeniden paramparça olmasını görmek kalbimikırıyor “ demekte.

Şehir, uzun tarihinde çok sayıda hükümdar ve dikkate değer -dini çeşitlilik- tanımıştır.Yahudi ,Hristiyan ve Müslüman topluluklar Geç Antik çağlardan günümüze kadar Antakya’yı evleri olarak adlandırmışlardır.Yeni Ahit’te Antakya, Hz.İsa’nın takipçilerinden ilk kez Hristiyan olarak adlandırılan ve Havariler Petrus ve Pavlos’un buluştukları şehirdir. Roma İmparatoru kışları genellikle metropolde geçirirdi.

Antik Yunan ve Roma kenti 637’de Müslümanların kontrolüne girdi.10.uncu yüzyılda Hristiyanların ve 11.yüzyılda Müslümanların kontrolüne ve ardından 1098 yılında 1. Haçlı seferinde Hristiyan kontrolüne geri döndü . Haçlılar 13. yüzyılda Moğolların gelişine kadar süren Antakya Prensliği’ni kurdular. 16.yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu’nun bir parçası oldu .Ve 1.Dünya Savaşından sonra Fransa ,1939’ da Türkiye tarafından ilhak edilene kadar bölgeyi Suriye’nin bir parçası olarak denetledi.

Dinler Tarihi araştırmacısı C.Shapardson; 6 Şubatta ilk panik mesajına Türk arkadaşı Hülya’nın “Ne kadar kötü olduğunu anlatamam” diye yanıt verdiğini söylüyor. Antakya’daki ailesinin büyük bir kısmı bir şekilde hayatta kalmıştı.Ama Amcası ve yeğeni, arkadaşımız Ercan ve genç ailesi ve bölgedeki diğer onbinlerce kişi o kadar şanslı değildi.”Bizim için dua et “ diye yazdı.

Yazar, “felaketin boyutunun içler acısı olduğunu ,ancak geçmişinden gelen yeniden inşa edilen şehrin halkının dirençliliğine dair ümit verici bir hatırlatmayı sağlayabileceğine inandığını,belki de dünyanın desteğiyle bunu tekrar yapabilirler “diye gelecek umutlarını belirtmiştir.

Rabbim,çok geniş bu bölgede ölenlere rahmet,yaralılara sağlık ve depremzedelere sabır ve metanet ihsan eylesin.

KAYNAKLAR

Christine SHEPARDSON ( 16 .02.2023):Know as Antakya in Roman and Mediaval tımes,Turkey’ histoire city of Antakya has been faltaned by severe eartquekes in the past.The Conversation.

Beth SPACEY( 15.02.2023):Building tumbling survivor living in tents :Mediaval descriptions of an 1114 CE eartquake inpresent-day Turkey feelearly familiar. The Conversation.

m-s-1114-antakya-depreminin-tasviri-mozaikler.jpg

M.S.1114 Antakya depreminin tasviri mozaikle

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Suat Tosun - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Bolu Olay Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Bolu Olay hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler Bolu Olay editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Bolu Olay değil haberi geçen ajanstır.