SİZ  DE   BİR   AYIKLIK    SÜRECİNDE MİSİNİZ  ?

Başlığa “bu ne  demek “ diye  takılabilirsiniz.

Ancak şu bir gerçektir ki pek çoğunuz , alkolle  ilişkili (zil zurna) hali öncesi ve sonrasındaki bir durumu sormuş olabileceğimi  algılamış olabilirsiniz.

Tüm dünyada bu tanımlama ve sorgulamada , bazı akademisyenler ve entelektüeller dışında herkes bu şekilde anladığını ifade edecektir. Örneğin sonradan   İslamiyeti   seçen ünlü   şarkıcı  Elton John (75 yaşında) bile, sürdürdüğü  yaşamın son 33 yılını ayıklık dönemi olarak ifade etmiş.

Heyhat yazımın konusu  - ayıklık- üzerine, ancak hiçte alkol kokusu yok..!

İsmet Özel “Bakanlar Ve Görenler” kitabında;” Bakmak için algılarımız yeter, görmek için  salim bir  kafa, ayıklık içinse  şuur gereklidir “  diye daha farklı görüş aktarır.

İKLİM  DEĞİŞİMİ VE AYIKLIK

Son  yıllardaki  Glaskow-COP26  İklim Değişikliği IPCC Raporu (2021) ve 28 Şubat 2022 ‘de Hükümetlerarası İklim Değişikliİiği Panelinin ısınma ile ilgili raporları ,riskler konusunda çok  ürkütücü ve  endişe vericidir.

İşte ” ayıklık “sözcüğü ,yeşil geçişin zorluğunu  karşılamak için benimsenecek  erdemli  davranış olarak  sıklıkla öne sürülmektedir. İklim aktivisti  Cyril Dion, Çevre  ve Enerji Yönetimi Ajansı(  ADEME)  Araştırmacıları ,Papa Francis bu  terimi  farklı kullananlardan.

Ama terimin  ne anlama geldiği  ,Valerie Guillard tarafından ”Daha İyi  Yaşama Doğru” kitabında aktarılmış.Prof Guillard  liderliğinde yüksek lisans öğrencileri tarafından yürütülen bir ankette; “ Ayıklık denilince hangi kelimeler aklınıza gelir ? ”sorusu  460 kişiye   sorulmuş ,Fransa’da  genelde alkolle ilişkilendirmeler çok yüksek bulunmuştur.

Yazar;  ” Çoğunlukça ayıklılığı ılımlılık fikrini iletmek için  bir söylem nesnesi olduğunu, daha  az  sıklıkla  ise, makul olma ve sağduyulu olma fikriyle ilişkilidir ,insanın kötü   sayılan arzularına karşı çıkma  iradesidir.Kişinin kendisiyle  uyumlu ( ve  dolayısıyle  kişinin diğerleriyle  tutarlı) olma ve hissetme arzusudur” demekte.Ve ayıklık ölçüsü olarak şu tanımlamayı yapmış:”Ayıklık tüketicinin çevre üzerindeki olumsuz etkilerini sınırlayan uygulamalara sahip olma  eğilimidir.”

İnternet  üzerinden  300  kişiye   anket  uygulanmış;  ortalama on kişiden  ikisi ayık

 bulunmuştur. En ayık insanlar; daha yaşlı,daha çok şehirde yaşıyor, az et yiyor,ve bir şeyler satın almaktan pek zevk almıyor.

Daha az ayık olanlar;  daha genç, daha az sermaye (özellikle kültürel)ile donatılmış,kırsalda daha fazla yaşamakta ve bir şeyler satın almayı sevmekteler.

Örneklemede  % 44’ü ayık olmak  istemiyor,%10.4 ü ise ayık olmak istiyor.%38.3 ‘ü,ayıklığa olumlu  bakan ,ancak uygulamada zorlanan insanları kapsar .%7.1 i ise  ayık olanlardan,çoğunlukla yaşlılar,emekliler,mobilya,dekorasyon,hatta giyim tüketimleri az ve dolayısıyle  farkında olmadan ayıktırlar.

Fransa’da ADEME  Ajansı  araştırıcısı  Pierre Galio ; ayıklığın yaşam tarzında yerini şöyle açıklamakta:  ” Çevresel ve sosyal uyarı işaretleri çoğaldıkça,gelişme biçimlerimiz olumlu ve sürdürülebilir bir gelecekle daha fazla uyumsuz  görünüyor.Bu  nedenle bu zorlukların üstesinden gelmek için yeni tüketim modelleri  düşünmek bir soru işaretidir. Taşıdığı toplum vizyonuna göre ayıklığı keşfetmek ise, ilginç bir yanıt olabilir.

Galio’ya  göre  ayıklık : günlük  yaşamda  genellikle tüketim,refah,sağlık ve yaşam  kalitesini (yaşam standartını değil)  birbirine  bağlıyarak “ daha az  ama  daha iyi” anlamına gelmekte.

Örneğin bunlar ,kendimizi çevreleyen ürün ve ekipman sayısındaki azalma (tekstil,elektronik vb.) veya katedilen  mesafelerin  sınırlandırılması(turizm) ile açıklanabilir.

Fransa’da  bazı  öncü topluluklar  ayıklık  eylem planlarının uygulanmasına başladı. Bunlar arazi ,emlak,kamu aydınlatması,turizm v.b .gibi geri bildirimleri kapsamakta.

Pandemi’den sonra ,Rusya-Ukrayna çatışmalarının devam etmesi,başta Avrupa,Asya,Afrika’da enerji,doğalgaz ve gıda güvenliğindeki riskleri artırmış ,hükümetler zorunlu ayıklık ve tasarruf  tedbirlerine  yönlenlendirilmiştir .

İstekli bir ayıklılık kimliğine sahip olurken,”daha az” ve “daha iyi”,”ihtiyaçlar” ve “istekler”, ”gerekli” ve “gerekli olmayan” arasındaki  karmaşık ayrımları  çözmemiz zor da olsa bu süreci takibetmek , dünyanın huzurlu geleceğinin inşaasına  bir tuğla koymak gibidir.

  Sağlıcakla kalınız.

KAYNAKLAR: İsmet Özel:  Bakanlar ve  Görenler.

V.Guillard 2021.:Comment consommer avec  sobriete. The Conversation.

P.Galio 2021:Quelle place  pour sobriete dans nos modes  de vie ? The Conversation.

Önceki ve Sonraki Yazılar